متلب نام يكي از
نرمافزارهاي رايانهاي براي انجام
محاسبات رياضي است. واژه متلب هم به معني محيط محاسبات رقمي و هم به معني خود
زبان برنامهنويسي مربوطه است از تركيب دو واژهٔ MATrix و
LABratuary ايجاد شده است. اين نام حاكي از رويكرد
ماتريس محور برنامه است، كه در آن حتي
اعداد عادي هم به عنوان ماتريس در نظر
گرفته ميشوند.
با نرمافزار متلب ميتوان
ماتريسها را به راحتي تغيير داد،
توابع يا دادهها را ترسيم كرد،
الگوريتمها را اجرا كرد و همچنين صفحات
رابط ميان كاربر و رايانه ايجاد
كرد.
متلب كه از محصولات شركت
مثوركس (The
MathWorks) است، براي گروههاي مختلف مهندسان رشتههاي مختلف از جمله
مهندسي برق، مكانيك، كامپيوتر و ... كاربرد بسياري دارد.
قدرت متلب
برنامههاي متلب همگي
متنباز هستند و در واقع متلب
مفسر است نه كامپايلر. قدرت متلب از انعطافپذيري آن و راحت بودن
كار با آن ناشي ميشود، همچنين شركت سازنده و گروههاي مختلف، از جمله دانشگاههاي
سرتاسر جهان و برخي شركتهاي مهندسي هر ساله جعبهابزارهاي خاص-كاربردي به آن ميافزايند كه باعث
افزايش كاراي و محبوبيت آن شده است. فهرستي از اين جعبهابزارها در زير آمده
است:
-
جعبهابزار مخابرات
متلب
-
جعبهابزار كنترل
متلب
-
جعبهابزار فازي
متلب
-
جعبهابزار محاسبات
متلب
-
جعبهابزار سيمولينك
متلب
-
جعبهابزار تخمين
متلب
-
جعبهابزار آمار
متلب
-
جعبهابزار جمعآوري دادهٔ
متلب
-
جعبهابزار شبكه عصبي
متلب
-
جعبهابزار پردازش تصوير
متلب
-
جعبهابزار پردازش صوت
متلب
-
جعبهابزار احتمالات
متلب
-
جعبهابزار كارگاه بلادرنگ
متلب
MATLAB محيطي براي
محاسبات عددي و زبان برنامه سازي مي باشد كه توسط MATH WORKS
ساخته شده است ، MATLAB امكان دستكاري و
كاركردن ساده با ماتريس ، رسم نمودار توابع و ديتا ، اجراي الگوريتم ، ساخت واسط
كاربر و واسط برنامه با ساير زبانهاي برنامه نويسي را بوجود مي آورد . اگر چه
MATLAB مخصوص محاسبات عددي است اما toolbox ي با استفاده از موتور maple
آنرا به سيستم كامپيوتري – جبري تبديل مي كند . اين نرم افزار توسط يك ميليون
نفر در دانشگاهها و صنعت مورد استفاده قرار مي گيرد . هزينه اين نرم افزار براي
مصارف تجاري بدون tool box حدود 2000 دلار آمريكا و
براي مصارف دانشگاهي با toolbox محدود حدود 100 دلار آمريكا
است .
بخش اول -
ملزومات و پيش نيازهاي
آموزش MATLAB
اين آموزش شما را به طور مرحله به مرحله با جنبه هاي مختلف MATLAB آشنا مي كند . پس از كامل نمودن اين دوره آموزشي شما به
سادگي با استفاده از HELP MATLAB مي
توانيد ويژگي هاي پيشرفته MATLAB را ياد بگيرد . و همچنين در
استفاده از ويژگي هاي پيشرفته MATLAB راحت خواهيد بود و قادر خواهيد بود نكات بسيار كاربردي و پيشرفته تري كه به
رشته تحصيلي يا كارتان مربوط مي شود را به خودتان آموزش بدهيد .
شما بايد داراي مهارت هاي ا وليه استفاده از كامپيوتر باشيد بعنوان مثال شما
بايد قادر باشيد كه برنامه اي را اجرا كنيد ، آنرا ببنديد و فايلهايتان را ذخيره
كنيد ، نوشته را كات كنيد و در جاي مورد نظر پيست كنيد و ...
شما بايد بدانيد كه از يك نرم افزار واژه پرداز چگونه استفاده كنيد ، مانند
نوت پد در ويندوز كه شما مي توانيد از آن براي نوشتن برنامه هاي MATLAB استفاده كنيد .همچنين MATLAB نرم افزار واژه پرداز مخصوص خود
را دارد كه شما مي توانيد از آن استفاده كنيد (كه در اين آموزش به شما نشان خواهيم
داد )
شما بايد دانش اوليه اي در مورد جبر و مثلثات داشته باشيد مانند آنچه كه در
دبيرستان پوشش داده شده همچنين اطلاعاتي در مورد جبر خطي ( مانند ماتريس ها ،
بردارها و معكوس آنها و ... ) دانستن اين موارد موقع شروع آموزش MATLAB بسيار سودمند است اما اصول جبر
خطي مورد نياز در اين آموزش شرح داده خواهد شد
ما در اين آموزش با يكديگر تعامل خواهيم داشت و آموزش همراه كار و تمرين
خواهد بود . در حاليكه شما صفحه تمرين را مطالعه مي كنيد بايد نرم افزار MATLAB را در پنجره جداگانه اي اجرا كنيد
و تمرينات را حل كنيد .
حالا شما آماده ايد كه آموزش MATLAB را شروع كنيد .
اميدوارم اوقات خوشي با MATLAB داشته باشيد . حين
آموزش خواهش مي كنم تا جايي كه امكان دارد تمرين حل كنيد چون بهترين راه يادگيري
MATLAB استفاده از آن است .
بخش دوم - آموزش بسيار مقدماتي MATLAB
MATLAB برنامه اي است كه
هنگام مواجه شدن با مسائل رياضياتي بسيار سودمند خواهد بود مخصوصا در زمينه تكنيك و
مهندسي .
شما
مي توانيد از ويژگي built-in MATLAB
براي حل بسياري از مسائل بدون انجام زحمت خاصي ، بهره ببريد از معادلات دو معادله
دو مجهول ساده مانند
X + 2Y = 24
12X - 5Y = 10
گرفته تا معادلات بسيار پيچيده مانند فاكتور گيري چند منظوره ، تطابقت منحني
با اطلاعات داده شده ، انجام محاسبات با استفاده از ماتريس ، انجام مسائل مربوط به
پردازش سيگنال مانند تبديلات فوريه ، و ساخت و گسترش شبكه هاي عصبي .
يك
جنبه بسيار قدرتمند و سودمند MATLAB اين است كه براي رسم
بسياري از انواع منحني ها مفيد واقع مي شود و شما را قادر مي كند تا توابع پيچيده
ماتريسي را رسم كنيد و در كل يك آزمايشگاه ديتا است . بعنوان مثال سه شكل زير با
استفاده از توابع چاپ ( plotting ) ساخته شده اند
.
آموزش MATLAB دقيقا شبيه آموزش رانندگي است . شما مي
توانيد كليه قوانين را ياد بگيريد ولي براي اينكه راننده خوبي باشيد بايد سوار
اتومبيل شويد و براي رانندگي به خيابان برويد .
اگر
شما قبلا پيش زمينه قويتري از رياضات و برنامه سازي كامپيوتري داشته باشيد شما
سريعا ياد مي گيريد كه از MATLAB چگونه براي اهداف طراحي و يا
زمينه كاري خودتان استفاده كنيد .
بخش سوم : اجراي نرم
افزار MATLAB
شما
به سادگي مي توانيد با دابل كليك روي ايكون MATLAB اين نرم
افزار را اجرا كنيد يا اينكه با استفاده از منوي start ويندوز
اين نرم افزار را فراخواني كنيد . پنجره اصلي MATLAB ، دسكتاپ
MATLAB ناميده مي شود ، كه شبيه پنجره زير است .
شما هنگام اجراي برنامه متوجه خواهيد شد كه در خط فرمان متن زير نوشته شده
است :
To get started, select
"MATLAB Help" from the Help menu.
علامت>> command prompt ( گوش به فرمان
) ناميده مي شود ،كه مانند يك چشمك زن است و منتظر فرمان شماست . بعد از اينكه شما
متني را در خط فرمان تايپ كرديد MATLAB فرمان شما را اجرا مي
كند و نتيجه را نشان مي دهد و منتظر فرمان بعدي شما مي ماند بدين ترتيب شما مي
توانيد دستوراتي را كه مي خواهيد وارد كنيد . ( MATLAB فرمان را خط به خط اجرا مي كند )
درس بعدي در مورد دستورات خاص MATLAB است ، اما الان
براي اينكه فقط MATLAB را شروع كرده باشيد دستور ساده زير را
وارد كنيد . دستور dateرا تايپ كنيد و اينتر را بزندي . MATLAB نتيجه را چيزي شبيه متن زير نمايش
مي دهد .
>>date
ans =
11-Jun-1998
بدين ترتيب شما بطور موفقيت آميز اولين دستور ATLAB را اجرا كرده ايد .
دستور ساده ديگري كه شما الان مي توانيد امتحان كنيد دستور clc است (clear command window ) اگر شما در
صفحه فرمان MATLAB بخواهيد همه نوشته ها و دستورات را پاك
كنيد و چشمك زن به ابتداي صفحه برود مي توانيد در خط فرمان clc را تايپ كنيد و اينتر بزنيد . همين حالا به صفحه MATLAB برويد و اين دو دستور را اجرا
كنيد . ساده بود . نه ؟
براي خارج شدن از MATLAB
مي توانيد وارد منوي فايل شويد و گزينه exit matlab را انتخاب
كنيد يا در خط فرمان دستور quit را تايپ كنيد و اينتر بزنيد
.و يا اينكه به سادگي پنجره را ببنديد.

بخش چهارم : اجراي دموها

شما قبلاً MATLAB را اجرا كرده ايد و دسكتاپ MATLAB را روي دستكتاپ ويندوز باز كرده
ايد . اگر اين كار را انجام نداده ايد به بخش قبل مراجعه كنيد .
حالا كمي روي Demo ها بحث مي كنيم . در واقع Demo زيادي در MATLAB وجود دارد و همه آنها
با تايپ كردن دستور Demo در خط
فرمان نشان داده مي شوند .
ما واقعا انتظار نداريم شما جزئيات MATLAB را با
استفاده از اين Demo ياد بگيرد اما با استفاده از اين Demo ها نسبت به كاراهايي كه مي توانيد با استفاده از MATLAB انجام دهيد ديد بهتري خواهيد يافت . حتي در اين Demo چند بازي هم وجود دارد و بعضي از آنها هم كاملا گرافيكي هستند
و شما مي توانيد با استفاده ازاين Demo ها از MATLAB لذت ببريد . MATLAB ابزاري قدرتمند براي حل بسياري از مسائل است و شما بايد اين قدرت را بعد از
آشنايي با دموها درك كنيد .
خوب
براي شروع درخط فرمان Demo را تايپ كنيد و اينتر بزنيد . با
اين كار صفحه Demo MATLAB بالا مي آيد و
منتظر مي ماند تا شما دموي مورد نظرتان را انتخاب واجرا كنيد . پنجره Demo MATLAB مشابه صفحه زير است

در اين مبحث نمي توانيم به كل دموها سر بزنيم ولي شروع كردن يكي از دموها را
به شما نشان مي دهيم و شما مي توانيد براي بقيه دموها نيز همين كار را انجام دهيد .
براي ديدن ليست دموهاي مختلف روي علامت + كنار گزينه matlab كليك كنيد با اينكار شما مي
توانيد دموهايي در مورد ماتريس ها ،اعداد ، اجسام گرافيكي و ... را مشاهده كنيد .
در ليست هر يك از دموها ، دموهاي متعددي در آن مورد وجود دارد .
پنجره سمت راست شما چكيده اي در مورد دموي انتخابي به شما نشان مي دهد .
بعنوان مثال اگر شما gallery را بعنوان دسته مورد نظر خودتان
انتخاب كنيد text box سمت
راست چيكيده اي از اين دسته دموها را به شما نشان مي دهد .
شما مي توانيد دموها ي مختلفي را با توجه به كلاس انتخابي تان ببينيد .
در كلاس gallery دموهايي به نامهاي Knot, Quiver, Klein IIو ...
وجود دارد اگر شما يكي از اين دموها را انتخاب كنيد اطلاعاتي با توجه به دمو در سمت
راست نمايش داده مي شود . و دو گزينه وجود دارد.
1- اجراي دمو
2-
ديدن كدهاي دمو
بعنوان مثال اين كار را انجام دهيد . كلاس gallery را
در صفحه MATLAB خود انتخاب كنيد سپس دموي spherical surface harmonicحال شما بايد
پنجره زير را ببينيد
اين دمو به شما يك مثال گرافيكي خوب را نشان ميد هد كه شما مي توانيد با
استفاده از MATLAB به آن برسيد .
حالا كمي وقت صرف كنيد و ساير دموها را انتخاب و اجرا كنيد تا محدوده
توانايي و امكانات MATLAB را
بدرستي درك كنيد .
قبل از شروع شايد بخواهيد دستور intro demo را امتحان
كنيد . اين مثال ديگري است كه مقدمه ابتدايي از توانايي هاي MATLAB را به شما نشان مي دهد . براي اجراي intro كلاس matlab از دموها را انتخاب كنيد و
سپس matrices بعد basic matrix
operation يا اينكه دستور play show
intro را تايپ كنيد پنچره ديگري بالا مي آيد و
شما مي توانيد با استفاده از دكمه هايي كه در اين پنجره وجود دارد جزئيات اين دمو
را مشاهده كنيد .

بخش پنجم : استفاده از help
متلب داراي سيستم help گسترده اي است ، كه شامل جزئيات
و اطلاعات help در مورد كليه دستورها و توابع متلب مي شود .
اين سيستم help براي افرادي كه
مبتدي هستند بسيار مناسب خواهد بود ، اما حتي بعد از اينكه شما به يك متخصص متلب
بدل شديد ، از اين سيستم براي يادگيري ساير توابع متلب كه تا به حال از آنها
استفاده نكرده ايد استفاده خواهيد كرد . اين درس به شما مي آموزد كه چگونه از اين
سيستم استفاده كنيد
دسترسي به help از طريق خط فرمان :
سه تابع اصلي وجود دارد كه شما مي توانيد از آنها براي كسب اطلاعات در مورد
توابع ديگر استفاده كنيد : help ، helpwin ( اختصاري help window ) و
doc ( اختصاري documentation ) .
تابع help و helpwin اطلاعات مشابهي به
شما مي دهند ، اما با پنجره هاي متفاوت ، دستور doc يك صفحه
html با يك سري اطلاعات بيشتر را
نمايش مي دهد .
قسمت پايين نمايش help در مورد تابع date را به شما نشان مي دهد كه اين نمايش
با استفاده از دستوارات متفاوت انجام شده .
help
date
DATE Current date as
date string. S = DATE returns a
string containing the date in dd-mmm-yyyy format.
See also
NOW, CLOCK, DATENUM
توجه : خروجي help معمولاً توابعي كه به موضوع مربوط
هستند را نيز نشان مي دهد . در اين مثال ، help علاوه بر
موضوع اصلي به شما مي گويد : See also NOW, CLOCK,
DATENUM. حالا شما مي توانيد در مورد همين توابع نيز از help استفاه كنيد
helpwin
date
توجه : محتواي اطلاعات دستور help و helpwin يكسان است ولي بهتر است از helpwin استفاده كنيد چون :
1- متن در صفحه هاي مجزا نشان داده مي شود
2-
شما در قسمت see also مي
توانيد روي تابع يا توابعي كه در همين قسمت ليست شده كليك كنيد تا اطلاعاتي در مورد
آنها كسب كنيد تا اينكه مجبور باشيد آنرا در خط فرمان تايپ كنيد تا اطلاعاتي در
مورد آن بدست آوريد .
3-
لينك موضوعات پيش فرض ، كليه دسته بندي ها را ليست مي
كند و شما مي توانيد تابع مربوطه با دسته بندي مربوطه را ببينيد . بعنوان مثال ،
اگر شما بخواهيد بدانيد خروجي دستور پلات x بر
حسب y چيست مي توانيد روي لينك matlab\graph2d topic كليك كنيد .
doc date

توجه : خروجي دستور doc
بسيار كامل است و فقط يه قسمت از اطلاعات خواسته شده در مورد موضوع مورد نظر نيست
بلكه مثال هاي كاملي ارائه مي كند كه مي توانند مورد مطالعه قرار گيرند يا اجرا
شوند .
سعي كنيد براي توابع مقابل از دستورات مختلف اجراي help
استفاده كنيد : magic, fft, and
surf
استفاده از جستجوگر help
متلب
منبع ديگر help در متلب ، جستجوگر help
متلب است . شما مي توانيد جستجوگر help
متلب را با تايپ دستور helpbrowser در خط فرمان متلب فراخواني كنيد
، روي دكمه ؟ كليك كنيد يا با انتخاب Start->MATLAB-> از desktopاين جستجوگر را فرخواني كنيد .

جستجوگر help دو قسمت عمده دارد ، help
navigator و صفحه نمايش . صفحه نمايش ، همانگونه كه از نامش پيداست ،
اطلاعاتي در مورد موضوع انتخاب شده را نشان مي دهد . help
navigator در قسمت سمت چپ جستجوگر قرارگرفته ، و براي هدايت كردن از طريق
اطلاعات online در مورد موضوع
انتخاب شده كاربرد دارد . اين قسمت در برگيرنده موارد زير است :
- فيلتر
فراورده
- نوار
محتويات
- نوار
شاخص
- نوار
دمو
- نوار
جستجو
- نوار
favorit

اين بخش منبع گسترده اي براي شما خواهد بود اگر بدنبال يادگيري نكات بيشتري
در مورد موضوع داده شده باشيد . نوار سرچ در مورد موضوع مورد نظر از ميان كليه
اطلاعات موجود جستجو مي كند ، و لغات كليدي كه آنها را سرچ كرده ايد را بصورت highlight مشخص مي كند تا خواندن اطلاعات
مورد نظر راحتتر باشد .
حالا با استفاده از امكانات سرج در مورد help از جستجوگر خودش استفاده
كنيد
بخش ششم: ساخت متغير
يكي
از جنبه هاي اصلي متلب متغير ها هستند ، و شما همواره از آنها استفاده مي كنيد . در
اصل ، يك متغير مكاني است براي يك مقدار كه شما مي توانيد نامي را به آن نسبت دهيد
. منظور ما اين است كه ، هنگامي كه چيزي را بعداً محاسبه خواهيد كرد ، شما مي
توانيد ازاين مقدار استفاده كنيد كه متغيري است كه بعنوان قسمتي از محاسبات جديد
بكار رفته . بيايد تا براي واضح تر شدن مطلب از چند مثال استفاده كنيد .
در
ساده ترين حالت ، متلب مي تواند بعنوان يك ماشين حساب جيبي باشد . بعنوان مثال
دراينجا شما چند محاسبه ساده با استفاده از متلب مانند يك ماشين حساب انجام مي دهيد
.
4 + 10
ans
= 14
5 *10 +
6
ans = 56
(6 + 6) / 3
ans
=
4
9^2
ans = 81
شما
مي توانيد ببينيد كه متلب كليه اپراتورهاي اصلي رياضياتي را شامل + ، - ، * ، / ، ^
و ... را ساپرت مي كند . و شما مي توانيد عملگر هاي را با قرار دادن آنها در داخل
پرانتز بصورت دسته و گروه در آوريد . با اين وجود عبارت ans
دقيقا چيست ؟ ans اختصاري answer يا
همان پاسخ است ، و در متلب اين عبارت بعوان نام پيش فرض متغير ها در نظر گرفته شده
. و شما مي توانيد به متغيري كه فعلا اسمي براي ان انتخاب نشده فقط با تايپ عبارت
ans دست پيدا كنيد .
4 + >>5
ans = 9
>>ans
ans = 9
با اين وجود اگر معادله جديدي وارد شود ، مقدار ans
تغيير خواهد كرد .
>>ans + 10
ans = 19
حالا
شما هم متغير هاي خودتان را بعنوان تمرين وارد كنيد .
متغير ans به خودي خود سودمند نيست ، اما قدرت حقيقي
ان در اين است كه شما مي توانيد متغير خودتان را تعريف و استفاده كنيد . بعنوان
مثال :
>>a = 10
a = 10
>>b =
20
b = 20
>>c =
30
c = 30
>>a
a = 10
>>the_average = (a
+ b + c) / 3
the_average = 20
حالا
بياييد بگوئيم كه شما متغير هاي زيادي را تعريف كرده ايد . احتمالاً نام كليه متغير
هايي را كه تعريف كرده ايد بخاطر نخواهيد آورد ، پس داشتن ليستي از كليه متغير هايي
كه تعريف شده اند سودمند خواهند بود . اين دقيقا چيزي است كه دستور whos انجام مي دهد . حالا با تايپ كردن دستور whos در خط فرمان و زدن اينتر شما مي توانيد نام و مقدار كليه متغير
هايي را كه تا كنون وارد كرده ايد ببينيد . بعنوان مثال :
>>a = 5
a = 5
>>b =
6
b = 6
whos
|
Name |
Size |
Bytes |
Class |
|
a |
1x1 |
8 |
double array |
|
b |
1x1 |
8 |
double
array |
در
كل دو عنصر داريم كه از شانزده بيت استفاده كردهاند
براي
پاك كردن متغير هايي كه قبلا وارد كرده ايدو در حافظه ذخيره شده اند چه كاري بايد
انجام داد ؟ پاسخ اين سوال دقيقا پاسخ به اين است كه دستور clear چه كاري انجام مي دهد . clear را در خط
فرمان تايپ كنيد ، خواهيد ديد كه كليه متغير ها و مقاديري را كه قبلا ذخيره شده اند
را پاك مي كند . مثال فوق را ادامه مي دهيم .
whos
Name Size Bytes Class
a
1x1
8 double
array
b
1x1
8 double
array
Grand total is 2 elements using 16 bytes
clear
whos
جلوگيري از نمايش نتايج بااستفاده از «؛»
اگر
بعد از دستور سميكولون تايپ شود باعث مي شود كه نتيجه نشان داده نشود . اگر شما
عبارتي تايپ كنيد ( مثلا b=4+5 ) و در انتهاي آن سميكولون
بگذاريد ، سپس متلب عبارت را محاسبه مي كند ولي نتايج را در حافظه بصورت داخلي (
بدون نمايش ) ذخيره مي كند . بعنوان مثال :
>>a = 10;
>>b = 20;
>>c = 30;
>>d = 40;
>>the_average = (a + b + c + d) / 4
the_average
=
25
the_average;
>>b
b
=
20
>>e = 50
e
=
50
the_blank_average = (a + b + c + d + e) /
5;
>>the_blank_average
the_blank_average
=
30
ممكن
است اينطور به نظر برسد كه استفاده از سميكولون زياد هم مهم نيست ، اما در حقيقت
سميكولون هميشه دم دست است و هميشه استفاده مي شود . نتيجه نهايي عملياتي كه در
متلب انجام داده ايد برايتان مهم است ، كه با تركيب بسياري از داده ها و نتايج موقت
و متغير هاي مياني محاسبه مي شود . و با افزودن سميكولون به انتهاي دستوري كه
مقدار آن موقت يا نتيجه بصورت نتيجه مياني است باعث مي شود كه نتيجه آنها نشان داده
نشود . بعنوان مثال ، در مثال بالا سميكولون بعداز متغير ها a,b,c,d تايپ شده است ولي فقط نتيجه نهايي كه ميانگين اين چهار
متغير است مهم مي باشد و مي بينيم كه سميكولون بعد از عبارت the_average تايپ نشده است و نتيجه اين دستور نشان داده مي شود
.
برگرفته از
وبلاگ : http://azizkhani.mihanblog.com
+ نوشته شده توسط مریم در چهارشنبه 8 فروردین1386 و ساعت
13:7 |